7 september 2026

De urgentie is groot. We krijgen steeds vaker te maken met extreem weer, droogte, hitte en natuurbranden. Tegelijkertijd staat de biodiversiteit onder druk en neemt het aantal bestuivende insecten sterk af. Juist daarom moet de Omgevingsvisie niet alleen beschrijven waar Gelderland naartoe wil, maar ook duidelijk maken hoe en wanneer we daar komen.

Van mooie ambities naar concrete doelen

De Omgevingsvisie bevat volgens ons een gedegen verhaal met een aantal goede strategische doelen. Het probleem is dat deze doelen vaak ver weg en op hoofdlijnen zijn geformuleerd. Veel concrete uitwerkingen worden doorgeschoven naar programma’s die later worden opgesteld. Daarmee dreigt de provincie de kans te missen om nu duidelijke kaders te stellen. Wij willen dat de Omgevingsvisie zelf SMART geformuleerde doelen en tussendoelen bevat. Dat maakt het voor iedereen duidelijker: voor inwoners, organisaties en politici. En het maakt het mogelijk om het provinciebestuur op de afgesproken doelen aan te spreken. De tijd dringt. We moeten voorkomen dat de ontwikkelingen ons inhalen.

Ook donkerte verdient een plek

We deden tijdens de hoorzitting ook een kleiner, maar opvallend verzoek: neem donkerte op als waarde in de Omgevingsvisie. Het wordt steeds lichter in West-Europa. De Veluwe en de Achterhoek behoren tot de weinige plekken in Nederland waar de sterrenhemel nog goed zichtbaar is. Duisternis is niet alleen belangrijk voor onze rust en beleving van de nacht, maar ook voor mens en natuur. Te veel kunstlicht kan bijdragen aan slaapproblemen. Voor dieren kan lichtvervuiling leiden tot desoriëntatie en sterfte. Bovendien is donkerte een belangrijke kwaliteit van het Gelderse landschap.

Daarom pleiten wij voor een provinciebrede aanpak van lichtvervuiling, in samenhang met stevig stiltebeleid. Verschillende Veluwegemeenten en organisaties werken al samen aan een donkere Veluwe. De provincie kan deze initiatieven versterken met kennis, ruimtelijk beleid en duidelijke normen.

Een paar punten waar we aandacht voor blijven vragen

In onze inspraak en onze reactie op de provinciale reactienota hebben we op veel meer onderwerpen gereageerd. Een paar opvallende punten:

• Minder bestrijdingsmiddelen: concrete doelen voor vermindering zijn nodig, naast betere monitoring, toezicht en handhaving.
• De Veluwe als één geheel: natuur en cultuurhistorie houden zich niet aan gemeente- of regiogrenzen. Daarom is een samenhangende aanpak nodig.
• Herstel van natuur en biodiversiteit: de Omgevingsvisie moet duidelijke tussendoelen bevatten die aansluiten op de wettelijke en Europese doelen voor natuurherstel.
• Recreatiedruk op de Veluwe: kijk niet alleen naar dagrecreatie, maar naar de totale druk van verblijfsrecreatie, lawaaisport en andere activiteiten. Ook de gevolgen van de uitbreiding van Defensie moeten daarin worden meegenomen.
• Inzicht in de opgave: indicatoren en streefwaarden zijn belangrijk, maar we willen ook weten waar de provincie nu staat en hoe groot de afstand tot de doelen nog is.

De provincie aan zet

De hoorzitting over de Omgevingsvisie was voor ons een belangrijk moment om deze punten rechtstreeks onder de aandacht van Provinciale Staten te brengen. De provincie heeft de kans om met de Omgevingsvisie duidelijke richting te geven aan de toekomst van Gelderland. Wij zien goede ambities in de visie, maar er is meer houvast nodig om die ambities ook werkelijkheid te laten worden. Niet alleen aangeven waar we heen willen, maar ook vastleggen welke stappen daarvoor nodig zijn.

Lees hier onze inspraak op de Omgevingsvisie