12 februari 2026

Gevaar voor natuur, water en gezondheid

Het intensieve gebruik van bestrijdingsmiddelen is een hoofdoorzaak van het verlies van biodiversiteit, de alarmerende insectensterfte, het verdwijnen van boerenlandvogels.

Pesticidenvervuiling in het grond- en oppervlaktewater en in drinkwaterbronnen is een hoofdoorzaak dat Nederland de doelen van de Kaderrichtlijn water voor 2027 niet haalt.

Daarnaast is blootstelling aan pesticiden een groot gevaar voor de menselijke gezondheid. In de samenleving groeit het besef dat de gifstoffen alom aanwezig zijn: in de natuur, het water, onze huizen en ons voedsel.

Zorgplicht provincie

Alle overheidslagen zijn samen verantwoordelijk om deze trends te keren. Het Rijk blijft in gebreke met een toelatingsbeleid dat grote hiaten kent en met een gebrek aan regels en toezicht. Maar provincies kunnen zich daar niet achter blijven verschuilen, zij zijn zelf ook aan zet. Net als bedrijven, trouwens.

De provincie heeft concrete juridische verplichtingen ten aanzien van het beperken van pesticidengebruik in onder meer Natura 2000-gebieden en grondwaterbeschermingsgebieden. Lang niet alle maatregelen die nodig zijn worden nu getroffen. Ook wordt te weinig gehandhaafd. De omgevingswet biedt de provincie hiervoor de juridische instrumenten die nodig zijn om giftige stoffen en intensieve teelten beter te reguleren en begrenzen.

De Gelderse omgevingsvisie en andere beleidskaders, waaronder het beleid voor een gezonde en veilige leefomgeving, bieden de nodige beleidsmatige uitgangspunten, zoals:

• Iedereen heeft recht op een gezonde leefomgeving.
• Het voorzorgsbeginsel en de overige milieubeginselen moeten onderdeel zijn van alle ruimtelijk relevante beleidsthema’s en de uitvoering ervan.
• Het voorkómen van vervuilende bedrijfsactiviteiten gaat vóór beperken en beheersen.

Bekijk het in samenhang!

En toch zien we steeds dat provinciebestuurders concrete voorstellen voor extra maatregelen tegen pesticidenvervuiling afwimpelen, vaak met een beroep op beperkte sectorale mandaten of middelen.

Zoals in de bespreking van beleid voor een gezonde en veilige leefomgeving, waar niets werd gezegd over de risico’s van chemische bestrijdingsmiddelen in de land- en tuinbouw.

Wij vragen de provincie om een sectoroverstijgende aanpak met inzet van alle instrumenten, ook de Omgevingsverordening, om de urgente gezondheidsrisico’s voor mens, dier en natuur een halt toe te roepen.

Je vindt hier onze volledige inspraakbijdrage.