Skip navigation MENU

Wat zit er in de lucht?

Geplaatst op 17-12-2020 in Nieuws.

Vaak worden verschillende termen door elkaar gebruikt als het over luchtvervuiling gaat. Fijnstof, CO2 en stikstof zijn veelgehoorde termen. Wat is het precies en waar komen die vervuilende stoffen vandaan?

Fijnstof

De term fijnstof refereert aan het formaat van schadelijke stoffen. Als zwevende deeltjes kleiner zijn dan tien micrometer, noemen we het fijnstof. Als vergelijking: een mensenhaar is zeven keer dikker dan dat.

Fijnstofdeeltjes zijn zo klein zijn dat ze diep in onze luchtwegen terechtkomen. We gebruiken drie ‘maten’ als we het over fijnstof hebben. We duiden de maat aan met de afkorting PM van particulate matter, de Engelse term voor fijnstof.

Zo gaat PM10 over deeltjes kleiner dan 10 micrometer (0,01 mm), PM2,5 over deeltjes kleiner dan 2,5 micrometer (0,0025 mm) en PM0,1 over deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer (0,0001 mm). Dit laatste formaat wordt ultrafijnstof genoemd en kan vanuit je longen zelfs in je bloedbaan terechtkomen.

Fijnstof is vooral afkomstig van roet, ongefilterde dieseluitlaatgassen, rem- en bandenslijtage, hout- en tabaksrook. Het is een belangrijke veroorzaker van longkanker en hart- en vaatziekten.

Stikstof

Stikstof (N2) is een kleur- en reukloos gas. Van zichzelf is het niet schadelijk is voor mens en milieu. Ongeveer 78% van alle lucht bestaat uit stikstof. Maar als stikstof zich bindt aan zuurstof ontstaan er wel schadelijke stoffen: de stikstofoxiden (NOx). Stikstofoxiden komen vooral in de lucht terecht door uitlaatgassen van het verkeer en de uitstoot van industrie.

Als stikstof zich bindt aan waterstof, ontstaat ammoniak (NH3). Dit ontstaat met name in de veeteelt door de combinatie van mest en urine. Als boeren daarmee hun land bemesten, komt ammoniak door verdamping in de lucht. Ook industrie, de bouw en het verkeer veroorzaken overigens een deel van de ammoniak in de lucht.

Stikstofdepositie gaat dan over de hoeveelheid stikstof die, als stikstofoxide òf als ammoniak, op de grond terechtkomt. Dat leidt tot verzuring, waardoor kwetsbare soorten, zoals orchideeën, niet overleven en andere soorten, bijvoorbeeld brandnetel, de ruimte overnemen.

Koolstofdioxide (CO2)

CO2 is de verbinding van koolstof aan zuurstof. Een natuurlijke verbinding die ook plaatsvindt door menselijke ademhaling: je ademt zuurstof in en ademt koolstofdioxide uit.

Vooral de verbranding van houtskool en fossiele brandstoffen zoals aardolie en aardgas produceert CO2. De natuur stoot ook CO2 uit, bijvoorbeeld bij bosbranden en vulkaanuitbarstingen. Door het grootschalige gebruik van fossiele brandstoffen komt er nu meer CO2 in de lucht dan de natuur zelf weer opneemt. Deze koolstofdioxide absorbeert infrarode straling. Daardoor vermindert de uitstraling van zonnewarmte van de aarde terug de ruimte in. Dit wordt het broeikaseffect genoemd en is een belangrijke oorzaak van de opwarming van de aarde.

Het verminderen van de uitstoot van CO2 – door de overgang naar duurzame energie en het terugdringen van vervuilende industrie en transport – is dus op korte termijn voor onze gezondheid en op langere termijn voor het klimaat van groot belang.

Gezondheid, natuur en klimaat

Bovenstaande termen kom je geregeld tegen als het gaat over luchtvervuiling. De term fijnstof komt vaak in relatie tot gezondheid aan bod, stikstof als het gaat over de natuur en CO2 als het gaat over het klimaat en de opwarming van de aarde.

Schone Lucht Arnhem

In Arnhem voeren we in opdracht van de gemeente een citizen science project uit. Inwoners van Arnhem kunnen met meetkastjes PM10 en PM2,5 in de lucht meten, waarmee meer inzicht ontstaat in hoe de situatie in Arnhem. Woon je in Arnhem en wil je zelf luchtkwaliteit meten? Klik hier. 

Bronnen: RIVM, Wikipedia, Longfonds

Marieke Gorkink on EmailMarieke Gorkink on Linkedin
Marieke Gorkink
Marieke Gorkink
Projectleider bij Natuur en Milieu Gelderland
Marieke is het aanspreekpunt voor het thema Voedsel en Schone Lucht. Meer weten? Neem contact op via e-mail of 06 10828694.