Skip navigation MENU

Wat zit er in de lucht?

Geplaatst op 17-12-2020 in Nieuws.

Vaak worden verschillende termen door elkaar gebruikt als het over luchtvervuiling gaat. Fijnstof, CO2 en stikstof zijn veelgehoorde termen. Wat is het precies en waar komen die vervuilende stoffen vandaan?

Fijnstof

De term fijnstof refereert aan het formaat van schadelijke stoffen. Als zwevende deeltjes kleiner zijn dan tien micrometer, noemen we het fijnstof. Als vergelijking: een mensenhaar is zeven keer dikker dan dat.

Fijnstofdeeltjes zijn zo klein zijn dat ze diep in onze luchtwegen terechtkomen. We gebruiken drie ‘maten’ als we het over fijnstof hebben. We duiden de maat aan met de afkorting PM van particulate matter, de Engelse term voor fijnstof.

Zo gaat PM10 over deeltjes kleiner dan 10 micrometer (0,01 mm), PM2,5 over deeltjes kleiner dan 2,5 micrometer (0,0025 mm) en PM0,1 over deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer (0,0001 mm). Dit laatste formaat wordt ultrafijnstof genoemd en kan vanuit je longen zelfs in je bloedbaan terechtkomen.

De meetkastjes van het Burgermeetnet meten PM10 en PM2,5. De Wereldgezondheidsorganisatie en de EU hebben voor deze maten normen vastgesteld. Met het citizen science project kunnen we dus meer inzicht krijgen hoe de situatie in Arnhem is ten opzichte van die normen. NB: meedoen en zelf luchtkwaliteit meten? Klik hier. 

Fijnstof is vooral afkomstig van roet, ongefilterde dieseluitlaatgassen, rem- en bandenslijtage, hout- en tabaksrook. Het is een belangrijke veroorzaker van longkanker en hart- en vaatziekten.

Stikstof

Stikstof (N2) is een kleur- en reukloos gas. Van zichzelf is het niet schadelijk is voor mens en milieu. Ongeveer 78% van alle lucht bestaat uit stikstof. Maar als stikstof zich bindt aan zuurstof ontstaan er wel schadelijke stoffen: de stikstofoxiden (NOx). Stikstofoxiden komen vooral in de lucht terecht door uitlaatgassen van het verkeer en de uitstoot van industrie.

Als stikstof zich bindt aan waterstof, ontstaat ammoniak (NH3). Dit ontstaat met name in de veeteelt door de combinatie van mest en urine. Als boeren daarmee hun land bemesten, komt ammoniak door verdamping in de lucht. Ook industrie, de bouw en het verkeer veroorzaken overigens een deel van de ammoniak in de lucht.

Stikstofdepositie gaat dan over de hoeveelheid stikstof die, als stikstofoxide òf als ammoniak, op de grond terechtkomt. Dat leidt tot verzuring, waardoor kwetsbare soorten, zoals orchideeën, niet overleven en andere soorten, bijvoorbeeld brandnetel, de ruimte overnemen.

Koolstofdioxide (CO2)

CO2 is de verbinding van koolstof aan zuurstof. Een natuurlijke verbinding die ook plaatsvindt door menselijke ademhaling: je ademt zuurstof in en ademt koolstofdioxide uit.

Vooral de verbranding van houtskool en fossiele brandstoffen zoals aardolie en aardgas produceert CO2. De natuur stoot ook CO2 uit, bijvoorbeeld bij bosbranden en vulkaanuitbarstingen. Maar door het grootschalige gebruik van fossiele brandstoffen komt er nu meer CO2 in de lucht dan de natuur zelf weer opneemt. Omdat koolstofdioxide infrarode straling absorbeert, vermindert het de uitstraling naar de ruimte van zonnewarmte die de aarde bereikt. Dit wordt het broeikaseffect genoemd en is een belangrijke oorzaak van de opwarming van de aarde.

Het verminderen van de uitstoot van CO2 – door middel van de overgang naar duurzame energie en het terugdringen van vervuilende industrie en transport – is dus zowel voor onze gezondheid op korte termijn als voor het klimaat op de lange termijn van groot belang.

Gezondheid, natuur en klimaat

Bovenstaande termen kom je geregeld tegen als het gaat over luchtvervuiling. De term fijnstof komt vaak in relatie tot gezondheid aan bod, stikstof als het gaat over de natuur en CO2 als het gaat over het klimaat en de opwarming van de aarde.

Bronnen: RIVM, Wikipedia, Longfonds

Marieke Gorkink on EmailMarieke Gorkink on Linkedin
Marieke Gorkink
Marieke Gorkink
Marieke is het aanspreekpunt voor communicatie, het project Schone Lucht Arnhem, GoodFoodClub en voedsel in het algemeen. Meer weten? Neem contact op via e-mail of 06 10828694.

We heten vanaf nu Natuur en Milieu Gelderland. Voor jou verandert er niets. Meer lezen over onze nieuwe naam