Samen voor een mooi en duurzaam Gelderland

Skip navigation MENU

Steeds minder gas: wat kan de gemeente doen?

Geplaatst op 09-03-2022 in Nieuws.

Gemeenten zijn belangrijke spelers in de ontwikkeling naar minder gasverbruik. De ongemakkelijke afhankelijkheid van Russisch gas is recent toegevoegd aan de andere goede redenen om energie te besparen en over te gaan naar duurzame energie: stoppen met fossiele brandstof, verminderen van schadelijke uitstoot en ook de situatie in Groningen.

We hebben een aantal aandachtspunten op een rij gezet om gemeenten te helpen én aan te moedigen om hiermee aan de slag te gaan.

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart 2022 licht Natuur en Milieu Gelderland thema’s toe waarop juist gemeenten grote stappen kunnen zetten richting een duurzame en gezonde leefomgeving. Voor meer informatie: www.natuurenmilieugelderland.nl/gld2022

1. In actie tegen energiearmoede is dubbel winst

Energiearmoede is schrijnend: gezinnen zitten in de kou omdat ze de energierekening niet kunnen betalen. Wil je daar als gemeente mee aan de slag (en natuurlijk willen gemeenten dat), bedenk dan dat 75 procent van de huishoudens die te maken hebben met energiearmoede in een corporatiewoning woont met een laag energielabel. Compensatie van hoge energiekosten is sympathiek, maar eenmalig. We adviseren daarom ook en vooral te investeren in maatregelen die het gas- en energieverbruik structureel verminderen en bovendien bijdragen aan wooncomfort.

We adviseren daarom grootschalige isolatiemaatregelen voor deze categorie te faciliteren. Daarmee sla je twee vliegen in één klap voor je inwoners: comfortabeler wonen en minder gasverbruik, dus ook lagere kosten. Dit vraagt om een goede samenwerking tussen de gemeente (het fysieke én sociale domein) en woningcorporaties.

Op kortere termijn kan de gemeente gebruik maken van de steunmaatregelen ‘aanpak energiearmoede kwetsbare huishoudens’. Hiermee kan je als gemeente in 2022, bij voorkeur samen met de woningcorporaties, kleine energiebesparende maatregelen verstrekken zoals ledlampen en radiatorfolie, in combinatie met voorlichting via een energiecoach of een energieworkshop, quiz of energiebattle. Daarnaast kun je als gemeente inzetten op klusbedrijven die kleine ingrepen makkelijk en snel bij mensen thuis komen doen. Neem eens een kijkje op
https://www.jungle.amsterdam/fixbrigade,
https://www.agem.nl/energiecoach/energiecoach-gemeente-doetinchem en https://wageningenduurzaam.nl/wageningenwoontduurzaam/hoe-laag/

2. Energiezuinig witgoed in de bijzondere bijstand

In sommige gemeenten kunnen huishoudens met een laag inkomen een beroep doen op de bijzondere bijstand. Wanneer de stofzuiger of koelkast stuk gaat, en het gezin geen geld heeft voor vervanging, kan het aankloppen bij de gemeente voor een nieuw exemplaar.

De regels voor vervanging zijn erg streng. Huishoudens moeten hun oude witgoed, hoe energie-inefficiënt ook, gebruiken zo lang de apparaten het blijven doen. Als de energieprijzen stijgen zoals ze dat de afgelopen periode hebben gedaan zijn zij de dupe. Het vervangen van ouderwets witgoed door nieuwere modellen met een beter energielabel zou niet alleen weggelegd moeten zijn voor huishoudens met hoge inkomens. Daarom pleiten wij ervoor dat overstappen van witgoed met slecht energielabel (D of lager) naar een nieuw model (A+) onderdeel zou moeten zijn van de bijzondere bijstand. Het vervangen van oud witgoed, met name koelkasten, levert veel meer energiebesparing op dan bijvoorbeeld tochtstrips. Het vernieuwen van apparaten is daarom een belangrijke stap in zowel de aanpak van energieverbruik als van energiearmoede.

3. Zet maximaal in op energiebesparing en zon-op-dak

Wat je niet gebruikt, hoef je ook niet op te wekken. Initiatieven om duurzame energie op te wekken moeten dus op z’n minst parallel lopen aan maatregelen voor energiebesparing. We dagen uit om groot te denken. Denk aan grootschalige campagnes, uitbreiding van de duurzaamheidsleningen, gratis warmtescans. Durf ook de grenzen op te zoeken bij nieuwe bedrijfsgebouwen om zon-op-dak af te dwingen. En vier de successen van deze aanpak. Zichtbaarheid van energiebesparing en zon-op-dak is essentieel om nieuwe groepen mensen te laten aanhaken bij de energietransitie.

4. Pak je rol als regisseur, stimulator en katalysator

Energiebesparing, verduurzamen, isoleren en het toepassen van andere warmtesystemen zijn complexe processen met technische, juridische en financiële aspecten. Hierbij zijn vele partijen betrokken. Om te voorkomen dat verschillende kleinere partijen, zoals huizenbezitters, verhuurders, maatschappelijke instellingen en ondernemers zelf het wiel moeten uitvinden, kan de gemeente een actieve regierol op zich nemen. Niet alleen voor informatie en advies, maar ook door partijen aan elkaar te verbinden, kennis te ontsluiten en de energietransitie te faciliteren en te versnellen.

5. Neem participatie serieus in de wijkuitvoeringsplannen

De meeste gemeenten stelden afgelopen jaar hun ‘Transitievisie Warmte’ vast, waarin de route naar aardgasvrije wijken staat beschreven. In 2022 gaat de uitvoering van start, met het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. Betrek tijdig de inwoners bij het opstellen van deze plannen. Besef dat de warmtetransitie gedeeltelijk plaats vindt achter de voordeur. Wanneer je de wijk ingaat zonder serieuze participatie zal dit heel langzaam gaan.

6. Verplicht verhuurders om te verduurzamen

De Europese Commissie werkt aan een isolatienorm voor bestaande woningen. In het regeerakkoord van Rutte IV zijn hierover helaas geen ambitieuze doelstellingen te vinden. De gemeente hoeft hier echter niet op te wachten, maar kan zélf bepalen aan welke energienorm woningen moeten voldoen. Ten aanzien van bestaande woningen kan bouw- en woningtoezicht met behulp van visuele en digitale inspectie analyseren welke woningen slecht onderhouden zijn. Hierop kan een actief aanschrijvingsbeleid eigenaren stimuleren om maatregelen te nemen – waarbij uiteraard de gemeente in de regierol behulpzaam is om dit te faciliteren.

Ten tweede kan een gemeente een verduurzamingsnorm opnemen in een toekomstige  verhuurdersvergunning. Op het moment dat een verhuurder een woning wil verhuren met een slechter energielabel dan de vastgestelde norm, wijst de gemeente de vergunning af totdat de eigenaar heeft  geïnvesteerd in de woning.

Nando Habraken on Email
Nando Habraken
Nando Habraken
Duurzame energie en circulaire economie
Nando is onze specialist op het gebied van duurzame energie en circulaire economie. Hij zet zich in voor goede participatieve processen in de energietransitie, zoals de RES-sen. Meer weten? Neem contact op via email of bel naar 06-11622491.