Samen voor een mooi en duurzaam Gelderland

Skip navigation MENU

Gezond en duurzaam voedsel? Gemeente, pak je rol!

Geplaatst op 17-02-2022 in Nieuws.

Een gezond en duurzaam voedselsysteem is van belang voor de gezondheid van onszelf én voor onze planeet. Gemeenten kunnen hierin een belangrijke rol spelen. De komende gemeenteraadsverkiezingen zijn bij uitstek de gelegenheid om hier inhoud aan te geven. De tijd is rijp voor een goed integraal lokaal voedselbeleid.

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart 2022 licht Natuur en Milieu Gelderland thema’s toe waarop juist gemeenten grote stappen kunnen zetten richting een duurzame en gezonde leefomgeving. Voor meer informatie: www.natuurenmilieugelderland.nl/gld2022

Hoewel we soms denken dat alles bepaald wordt door multinationals en grote supermarktketens, kunnen we dichtbij huis veel zelf bepalen. Als voorbeeld noemen we de gemeenten Ede en Wageningen. Zij laten met een lokale voedselagenda en een wethouder met de portefeuille voedsel al enkele jaren zien dat gemeenten een belangrijke rol kunnen vervullen.

Boeren kunnen het niet alleen

Ons huidige voedselsysteem is milieubelastend. De grond raakt uitgeput, de biodiversiteit is laag en er is een groot stikstofprobleem. We mogen de oplossing voor deze uitdagingen niet uitsluitend bij boeren neerleggen. Voor echte verandering zijn ook consumenten, restaurants, cateraars, supermarkten en leveranciers nodig. Lokaal voedselbeleid kan eraan bijdragen dat deze partijen met elkaar gaan samenwerken en elkaar gaan versterken.

De kracht van een integraal lokaal voedselbeleid is dat een gemeente daarmee aan meerdere doelen tegelijk werkt, die allemaal met elkaar verbonden zijn: een gezonde voedselomgeving, minder voedselverspilling, korte voedselketens en meer consumptie van plantaardig voedsel zijn belangrijke doelen die direct voedsel-gerelateerd zijn. Inzetten op gezonder en duurzamer voedsel is daarnaast een uitstekend middel om bij de dragen aan andere doelen, zoals versterking van de lokale economie en het bevorderen van sociale cohesie, bijvoorbeeld door burgerinitiatieven als gemeenschappelijke oogsttuinen en een openbare koelkast voor voedsel dat ‘over’ is.

Makelaarsfunctie

Gemeenten hebben een belangrijke makelaarsfunctie bij het realiseren van bovenstaande doelen. Neem bijvoorbeeld ‘voedsel van dichtbij’. De gemeente is bij uitstek de partij die in beeld kan brengen welke producten er in de regio verantwoord worden geproduceerd. Breng producten, horeca, zorg, catering en supermarkten bij elkaar en bespreek wat nodig is om deze producten op de kaart en in het schap te krijgen.

Tal van bedrijven en organisaties zijn beroepsmatig met eten bezig. Stel daarom samen met hen een voedselagenda op. Wat vinden zij belangrijk, waar lopen zij tegenaan en wat hebben zij nodig? Los knelpunten op, neem drempels weg en werk samen aan een gezamenlijke voedselagenda.

Zorg dan ook intern dat de beleidsterreinen landbouw en voedsel op elkaar zijn afgestemd. Stel bijvoorbeeld duurzaamheidseisen bij het verpachten van grond aan voedselproducenten. Ondersteun boeren die stappen willen zetten en stimuleer hen om mee te doen met het Platform Natuurinclusieve Landbouw Gelderland, zoals de gemeente Brummen dat al doet.

Leg ook verbindingen met onderwijs. Leer kinderen waar voedsel vandaan komt, stimuleer schoolmoestuinen, zorg voor een goed lespakket. En vergeet de wijkaanpak/participatie niet. Willen mensen samen een buurttuin, zelfoogsttuin of zelfs een herenboerderij beginnen? Denk mee en probeer drempels weg te nemen.

Voorbeeldfunctie

Met voedsel kunnen gemeenten zelf gemakkelijk het goede voorbeeld geven. Bijvoorbeeld door voorwaarden op te nemen bij inkoop en aanbestedingen over verhouding dierlijke/plantaardige producten, lokale producten en voedselverspilling. Introduceer meatless monday of vegan friday in de organisatie. Zet in op vegetarische maaltijden bij vergaderingen, geef relatiegeschenken met lokale producten, benoem de producenten in speeches, geef hun een podium. We roepen gemeenten ook op om mee te doen met het provinciale programma Gelderland van Morgen, gericht op meer plantaardig eten en minder voedselverspilling.

Begin met haalbare doelen

Ambities formuleren kunnen gemeenten doorgaans prima. In de daadwerkelijke uitvoering komen we meestal de problemen tegen. Zo laat Lara Sibbing in haar recente onderzoek laat zien dat concrete doelen nog vaak ontbreken in lokaal voedselbeleid en dat deze doelen nodig zijn om grote ambities echt in de praktijk te brengen. We citeren graag haar advies: droom groot, maar formuleer hele concrete stappen om daar te komen. Van belang is dat we op weg zijn naar gemeenten met inwoners die gemakkelijk kunnen kiezen voor gezond en duurzaam voedsel.

Marieke Gorkink on EmailMarieke Gorkink on Linkedin
Marieke Gorkink
Marieke Gorkink
Projectleider bij Natuur en Milieu Gelderland
Marieke is het aanspreekpunt voor het thema Voedsel en Schone Lucht. Meer weten? Neem contact op via e-mail of 06 10828694.